Мидиндин эшек дептери

ЭПИКАЛЫК ТӨШӨКСАПТАР

Манасчы Сагынбай Орозбак уулунун
150 жылдыгына карата

МАНАСТЫН КАРАБӨРККӨ ҮЙЛӨНҮШҮ

(«Аалам» гезити, тогуздун айы, 1992-жыл) Улуу манасчы Сагымбай Орозбак уулунан «Манас» эпо-‘ сунун биринчи бөлүгү толук жазылып алынганы белгилүү. Бирок мындагы бир кенемте: ошол 185000 сапка жакын турган тексттен иргелип алынуу менен төрт китеп гана жарык көрүп, анын калган көптөгөн окуялары менен сюжеттери калың окурмандарга али жете элек. Буга, би­ринчи кезекте адамдын эркин ойлоосуна бекем чек коюп, бүтүндөй үстөмдүк кылып келген коммунисттик идеоло­гия күнөөлүү. Маселен, эпоско таңууланган улутчулдук, пантүрктүк, панисламдык жана башка жалаалар анын жарыяланышы түгүл, жалпы эле тагдырын да кыйын абалга туш кылган. Ал кез өттү. Эми минтип жумурия­тыбыз чыныгы эркиндикке ээ болуп, ар кандай зордук, тоскоолдуктар алыс ыргытылып ташталган кезде, эпос­тун мына ошол жабыкта калып, жарык көрө албай кел­ген жерлерин калың журтка тартуулоого ыңгайлуу мүмкүнчүлүктөр түзүлүп олтурат.

Бул сунуш кылынган материал — ушундай далалаттар­дын бири. Келтирилген үзүндүдө Манастын кичи казатта жүргөн мезгилинде калмак-кытайлар менен болгон акыр­кы уруштарда туткунга түшкөн Карабөрк деген кызга үйлөнүү окуясы камтылган. Мында асыресе Карабөрктүн ашкан сулуулугу, баатырлыгы, намыстуулугу менен, Манастын алгачкы сүйүүсүнө арзуусу жана ошого татык­туулугу, ошондой эле эротикалык астейдил сүрөттөө чоң искусствонун белгиси катары кабылданарында шек жок. Сюжет көлөмдүү болгондуктан, андан темага тийиштүү жерлерин гана алып, көпчүлүгүн кара сөз түрүндө баян­дап айтууга туура келди.

Ооганбек Исмаилов,

КИАнын улуу илимий кызматкери.

(Visited 2 232 times, 44 visits today)